Wist u dat uw browser verouderd is?

Om de best mogelijke gebruikerservaring van onze website te krijgen raden wij u aan om uw browser te upgraden naar een nieuwere versie of een andere browser. Klik op de upgrade button om naar de download pagina te gaan.

Upgrade hier uw browser
Ga verder op eigen risico

Het medicijn tegen psychische klachten

drs. Jan D. Verhoeven 2 minuten lezen

Psychische klachten zijn steeds vaker de oorzaak van langdurig ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. Bij het beoordelen van de samenhang tussen werk en de mentale gezondheid gaat vervolgens alle aandacht uit naar de negatieve factoren in het werk. Dit doet de situatie geen recht, omdat bekend is dat betaald werk een positief effect heeft op de mentale gezondheid. Zo vermindert het betekenisvol bezig zijn in werk de kans op een depressie en/of angstklachten. Betaald werk zorgt voor een dagstructuur en bevordert zelfstandigheid, sociale contacten en persoonlijke groei. Dit zijn juist de elementen die helpen bij het terugdringen van psychische klachten.

Werkgerichte maatregelen essentieel

De wachtlijsten in de GGZ worden regelmatig verantwoordelijk gehouden voor langdurig verzuim door psychische klachten. Dit is niet altijd terecht. Een symptoomgerichte aanpak kan het verzuim zelfs aanwakkeren. Uit wetenschappelijk onderzoek naar verzuim door psychische klachten blijkt dat de beste aanpak een tweesporenbeleid is: psychologische begeleiding met daarnaast werkgerichte maatregelen.

Belangrijkste conclusies en aanbevelingen hieruit

  1. De meeste mensen met psychische klachten blijven aan het werk.
  2. De mate en ernst van psychische klachten bij de ziekmelding zijn niet bepalend voor de verzuimduur*.
  3. Er is een zeer zwakke relatie tussen de afname van de psychische klachten en het moment van werkhervatting.
  4. De mate waarin de begeleider/therapeut is gericht op werkhervatting, is sterk bepalend voor de verzuimduur.
  5. Een stimulerende werkomgeving die degene die verzuimt daarin weer vlot wil betrekken, bevordert het herstel.
  6. Sociale steun van leidinggevende en collega’s zijn meer bepalend voor het indammen van verzuim door psychische klachten, dan de kenmerken van het werk.
  7. De mate waarin iemand zich competent acht om het werk uit te kunnen voeren, is sterk voorspellend voor de verzuimduur.
  8. Hoe langer het ziekteverzuim, des te sterker de afname van de competenties in het werk.
  9. Zelfeffectiviteit en zelfregulatie zijn de basisvoorwaarden om weer grip te krijgen op het werk.
  10. Door betekenisvol bezig te zijn op het werk, nemen je vaardigheden en zelfvertrouwen toe.

De neerwaartse spiraal doorbreken

Mensen die langdurig verzuimen door psychische klachten komen in een neerwaartse spiraal. Ze gaan rumineren en piekeren als er geen betekenisvolle bezigheden meer zijn die de aandacht opeisen. Alleen met het stellen van een duidelijk doel doorbreek je verzuim door psychische klachten. Hervatten van functioneren is de voorwaarde om het probleem op te lossen. Zelfregulatie (oftewel de mate waarin je invloed uitoefent op je eigen acties, emoties en overtuigingen) bepaalt in hoeverre je je doel bereikt. De aandoening zelf is veel minder bepalend voor de verzuimduur en het herstel.

Werken is de oplossing

Wanneer psychische klachten zijn uitgelokt door het werk, moet het probleem dus ook op het werk aangepakt worden. Als de oorzaak niet in het werk ligt, dragen de positieve aspecten van werk juist bij aan herstel.

Tips voor de praktijk

  • Beschouw de relatie tussen werk en psychische klachten niet bij voorbaat als problematisch.
  • Benut de positieve gezondheidseffecten van betaald werk om de psychische klachten en het verzuim terug te dringen.
*Dit artikel heeft betrekking op de meest voorkomende psychische klachten die ziekteverzuim bepalen. Ernstige psychiatrische problematiek wordt hierbij buiten beschouwing gelaten.
Auteur
drs. Jan D. Verhoeven

Lees ook onze gerelateerde artikelen

Artikel

Coronavirus, COVID-19: hoe pak je de langetermijngevolgen van deze cytokinestorm aan?

april 2020 3 minuten lezen
drs. Jan D. Verhoeven
Lees meer
Artikel

Loop dóór als je oud wilt worden - ageisme

april 2020 1-2 minuten lezen
drs. Jan D. Verhoeven
Lees meer
Artikel

Is burn-out toch een depressie?

maart 2016 2-3 minuten lezen
drs. Jan D. Verhoeven
Lees meer

Bronnen

Waddell G and Burton AK. Is work good for your health and well-being? London, UK: The

Stationery Office, 2006.

Modini M, Joyce S, Mykletun A, Christensen H, Bryant RA, Mitchell PB, Harvey SB. The mental health benefits of employment: Results of a systematic meta-review. Australas Psychiatry. 2016 Aug;24(4):331-6.

Victor M, Lau B, Ruud T. Predictors of return to work among patients in treatment for common mental disorders: a pre-post study. BMC Public Health. 2017 Jul 18;18(1):27.

Lau B, Shiryaeva O, Ruud T, Victor M. What are they returning to? Psychosocial work environment as a predictor of returning to work among employees in treatment for common mental disorders: A prospective observational pre-post study. PLoS One. 2019 Apr 24;14(4):e0215354.

Strauman TJ. Self-Regulation and Psychopathology: Toward an Integrative Translational Research Paradigm. Annu Rev Clin Psychol. 2017 May 8;13:497-523.

Nigg JT. Annual Research Review: On the relations among self-regulation, self-control, executive functioning, effortful control, cognitive control, impulsivity, risk-taking, and inhibition for developmental psychopathology. J Child Psychol Psychiatry. 2017 Apr;58(4):361-383.

Benieuwd wie we zijn?

Met 20 jaar in het werkveld zijn we geen nieuwkomer. Maar, we zitten wel bovenop nieuwe ontwikkelingen. De nieuwste wetenschappelijke inzichten vertalen we naar de praktijk. In onze onderzoeken, begeleidingen en cursussen.